Árbevirolaš gelbbolašvuohta hálddahuslaš dásis nannešii luossanáli boahtteáiggis

Árbevirolaš gelbbolašvuohta hálddahuslaš dásis nannešii luossanáli boahtteáiggis

Sámediggi háliida guorahallat mo luosa hálddašeapmi lea doaibman maŋimuš 30 jagi. Jos galgá fas oččodit buori, nana luossanáli, de eaktuda ahte vuoruhit árbevirolaš gelbbolašvuođa báikkálaš hálddašeamis.  Dát lea okta dain doaimmain mii lea Sámedikki luossadieđáhusas.

Deaddil ja stuora govva ihtáSilje Karine Muotka Kenneth Hætta Sámediggeráđđi bidjá ovdán sámediggedieđáhusa luossabivddus sihke mearas ja jogain - Diddi, luosjuolgi, goadjin ja duovvi.  Sámedikki dievasčoahkkin meannuda ášši boahtte vahkus, geassemánu 15. beaivvi.

Sámedikkis leat máŋgga dásis meannudan luossabivdoáššiid, muhto eai leat ovdal ráhkadan sierra dieđáhusa luossabivddu birra - mii fátmmasta sihke mearra- ja johkabivddu.

Lea dárbu sihke guhkesáigge ja bajitdási politihkkii mii čájeha makkár Sámedikki luossahálddašanpolitihkka galgá leat.

– Sámediggái lea dehálaš ahte luosa eallingeardi lea vuođđun ja ferte ollislaččat gehččot go luossapolitihka mearridit boahttevaš jagiid, dadjá sámediggeráđđi Silje Karine Muotka.

Leat čanastagat das mo luossadilli lea jogain, vuonain ja ábis.  Jos lea unnán luossa mii gorgŋe mearas, de das leat váikkuhusat vuonaide ja jogaide.

– Mii eat sáhte geahččat dušše muhtin osiide luossadilis, muhto vuđoleabbo árvvoštallat makkár váikkuhusat leat luosa eallingearddis, dadjá Muotka.

Lea čájehuvvon ahte go lea leamaš unnán šákša mearas, de das leat leamaš váikkuhusat jogaid luossamáddodagaide maŋimuš jagiid áigge. Muotka lohká Sámedikki leat gealdagasas vuordimin Áhpedutkaninstituhta bohtosiid  maid almmuhit dál čavčča mielde. 

Árbevirolaš máhttu ii leat doarvái vuoruhuvvon

Dán dieđáhusas lea Sámediggi vuđolaččat geahčadan makkár dilli lea Deanus, Norgga stuorámus luossajogas.

Čázádagain ii leat luossadilli dohkálaš ja dan maid Sámediggi vuoruha lea árvvoštallat mo Deanu čázádaga hálddašeapmi lea, das rájes go luossa vuodjala ábis johkagierragiidda – ja fas ruovttoluotta áhpái.

– Okta dain bohtosiin mii lea sámediggedieđáhusas lea ahte maŋimuš 30-jagi hálddašemiin eai leat nákcen sihkkarastit nanaguoddevaš luossamáddodagaid Deanučázádagas, dadjá Muotka.

Eai dutkit, eaige vel birashálddašeaddjitge oro vuoruheame doarvái árbevirolaš máhtu. Sámediggi oaidná man bures sámi ássanguovlluin leat nákcen hálddašit luossanáli.

Birgejupmi ja birgen leat guovddáš doahpagat sámi kultuvrras mat duođaštit ceavzima.  Nanaguoddevaš ovdáneapmi mearkkaša ahte bivddedettiin vuoruhit máttuid čehppodaga, vai ođđa buolvvat fas besset joatkit bivdduin.

– Jos árbevirolaš gelbbolašvuođa heivehišgohtet hálddašandásiin, de lea dát mielde nannemin buori luossanáli, dadjá Muotka.

Luosas ja luossabivddus leat badjel 1000 sáni sámegillii

Dál gávdnojit badjel 1000 sáni mat dárkilit čilgejit luossabivddu Deanu čázádagain. Giellageavaheapmi juo duođašta man dárkilit bivdit geavahit árbevirolaš sániid ja dađistaga go bivdoreaiddut rivdet ja ovdánit, de ilbmet ođđa sánit sámegillii. Doahpagat ja sátnegeavaheapmi lea deaivil, mii duođašta luossabivddu dehálašvuođa kulturguoddin.

Luossadieđáhusa bajilčála lea Diddi, luosjuolgi, goadjin ja duovvi. Dát lea namahusat luosa sturrodaga ja sohkabeali mielde. Dáid lassin gávdnojit namahusat mat muitalit leago luossa jogas orron dálvvi, dahje goargŋugo johkii čakčat. Diddi lea smávva luosaš mii lea gaskal 1-3 kg, luosjuolgi fas gaskal 3-6 kg, goadjin lea ollesšattot guoksaguolli ja duovvi fasttain ollesšattot meađđenguolli. Dáid namahusaid ii sáhte geavahit eará guliid oktavuođas, ja dat čájeha man nanus sámegiella lea luossakultuvrras ja man bures doahpagat ja daid geavaheapmi lea ovdánan luossabivddus.

– Sámediggi maid árvala ahte báikkálaš riekteguoddit vuoruhuvvojit go luossanálli fas lassána ja go besset fas bivdigoahtit, dadjá Muotka.

Dievasčoahkkinášši 22/21 Diddi, luosjuolgi, goadjin ja duovvi - Sámediggedieđáhus luosa birra digaštallojuvvo maŋŋebárgga geassemánu 15. beaivvi dii. 15. Dievasčoahkkima sáhtát čuovvut Sámedikki neahtta-TV:s.

Olles áššelisttu, áššebáhpiriid ja prográmma Sámedikki dievasčoahkkimii geassemánu 14. -18. b.

Sámediggeráđđi Silje Karine Muotka (NSR) addá jearahallama ja vástida gažaldagaide, mob. +47 984 87 576, silje.karine.muotka@samediggi.no