Maid sáhttet boarráset dáktemateriálat ja muorraávdnasat muitalit Ivgobađa dološ márkanbáikki birra?

Maid sáhttet boarráset dáktemateriálat ja muorraávdnasat muitalit Ivgobađa dološ márkanbáikki birra?

2019:s ja 2020:s leat Romssa universitehta arkeologat ja arkeologastudeanttat čađahan arkeologalaš roggamiid dan dološ márkanbáikkis Ivgobađas Omasvuona suohkanis. Dál lea sámediggeráđđi juolludan 80 000 ruvnno analyseret dávttiid ja huksenmateriálaid dáin roggamiin.

– Plánejuvvon analysat sáhttet buktit ođđa máhtolašvuođa dehálaš sámi kulturbirrasa birra, dadjá sámediggeráđđi Hans Ole Eira (Gb).

Ivgobađa márkanat adnojuvvojit leat okta dain boarráseamos ja deháleamos márkaniin Davvi-Norggas. Gávppašeapmi Ivgobađas lea namuhuvvon čálalaš gálduin juo 1571:s, muhto das sáhttet leat ruohttasat gitta gaskaáigái. 

Deaddil ja stuora govva ihtáArkeologalaš roggamat Ivgobađa márkanbáikkis Gørill Nilsen, UiT Boastaviessu, mii dál lea dálá márkanbáikkis Ivgobađas, galgá ovdal leamaš dan dološ márkanbáikkis Njállavuohpis dahje Ábájas, mii ii leat nu guhkkin eret dálá márkanbáikkis. Go iská boastaviesu nu gohčoduvvon dendrokronologalaš iskkadeami bokte, namalassii ahte analysere muora jahkelanjaid, de jáhku mielde gávnnaha eanet huksendábiid birra mat leat čadnon márkanbáikái.

Dan maid dál diehtit leat ahte lea stuora erohus huksendábiin dain darfebuvrriin maid leat gávdnan roggamiin boarráseamos márkanbáikkis daid ektui maid leat geavahan ođđaset oasis márkanbáikkis, gos leat dimbbar- ja skjelterhuksehusat. Skjelterverkteknihkka lea seaguhus cehkkojuvvon ja ceakko dimbariin.

Muora analysa sáhttá čájehit boahtá go dat stuora erohus das ahte rievdadedje huksenvuogi go sirde ođđa márkanbáikái 1820:s, vai leat go leamaš dimbbar- ja skjelterhuksehusat maiddái márkanbáikki boarráset oasis.

Arkeologalaš roggamiin leat maid gávdnan elliid dáktebázahusaid. Nu gohčoduvvon zoo-osteologalaš analysa bokte sáhttá identifiseret ja gávnnahit makkár šlája dáktebázahusat dát leat. Dáid analysaid bohtosat sáhttet buktit ipmárdusa movt leat dan boarráset márkanbáikki geavahan áigodagaid mielde ja makkár guolle- ja eallišlájaid sáhttá čatnat iešguđet doaimmaide doppe. Dáktemateriála iskan sáhttá buktit viidáset dulkomiid dan ektui movt leat geavahan dan boarráset márkanbáikki.

– Njállavuohpi arkeologalaš roggamat leat vissásit buktán ođđa dieđuid miellagiddevaš ja unnán dutkojuvvon kulturmuitosortta birra, namalassii márkanbáikki. Áigemeroštallan ja gávdnosat roggamiin sáhttet buktit ođđa dulkomiid ja ođđa máhtu sámi gávnnadanbáikkiid birra, dadjá sámediggeráđđi Hans Ole Eira.

Jus áiggut eanet dieđuid dahje jearahallama, de váldde oktavuođa sámediggeráđiin Hans Ole Eirain (Gb), mob. +47 918 61 471 dahje e-boasta: hans.ole.eira@samediggi.no

 

Deaddil ja stuora govva ihtáIvgobađa boastaviessu Sametinget