Sámedikkeráde l mierredam dahkat bajepdáse stivrrimdokumentav dan birra gåktu sáme ulmutjabátsedimijt ja hávddádimmateriálav háldadit. Njuolgadusá galggi faktåvråjt gaskostit dagu vuorkodimev, gaskostimev, dutkamav, iesj vájkkudimprosessajt, deponierimav ja ådåsis hávddádimev.
Guovdásj hásstalus la hiebalasj jæbddadættov gávnnat etihka vuorodime, ulmutjijgasskasasj relasjåvnnåj ja sáme kultuvralasj árvoj gaskan - ja aj vieledit dárbov ienep diedojt tjoahkkit sáme histåvrå ja sajedime birra.
Máhttovuodo
Oassen dán bargos la Sámedigge dahkam máhttovuodov mij máhttá liehket ávkálasj dágástallamij ja árvvalusáj aktijvuodan. Máhttovuodo tjalmos iesjgeŋgalágásj bielijt dáj tiemájs:
- Tjoahkkimhistorihkav
- Juridihkalasj ævto
- Arkeologijjalasj ja histåvrålasj máhtto – ja máhttelisvuodaj háhkuhittjat ienep máhtov
- Repatriierim
- Sáme vuojŋŋalasjvuohta
- Iesjguhtik vieledusá ja berustime
Máhttovuodov máhttá dáppe viedtjat:
Dokumænnta ruvva boahtá julevsámegiellaj. Oarjjelsáme jårggålibme l gárves ragátmáno 2026 gasskamutto rájes.
Njuolgadusá ma dagáduvvi galggi liehket vuodon Sámedikke ássjegiehtadallamij ássjijs ma ulmutjabátsadimijda ja hávddemateriálajda guosská ma dálla vuorkoduvvi iesjguhtik institusjåvnåjn sihke rijka sisbielen ja ålggorijkan, ja aj boahtte ássjijn ma ráfájduhteduvvam sáme hávdij háldadibmáj guosski. Njuolgadusbarggo låhpaduvvá jage 2027 gietjen ja giehtadaláduvvá dan maŋŋel Sámedikke ållestjåhkanimen.
Referánssajuogos
Prosjevtav referánssajuogos la rádijt buktám ja la sæbrram ságastallamijda máhttovuodo hábbmima aktijvuohtaj:
- Venke Tørmænen, bájkálasj sebrudagá åvdåstiddje
- Adrian Nystø Mikkelsen, bájkálasj sebrudagá åvdåstiddje
- Birgitta Fossum, Saemien Sijte
- Jan Ingolf Kleppe, Várjjat Sámi Musea
- Asgeir Svestad, Vuona arktalasj universitiehtta, UIT
- Tore Johnsen, Institutt for teologi og samfunnsvitenskap, VID
Masi sihtap árvvalusájt?
Vuollelin tjuovvu nágin tjuokkav majda árvvalusájt dárbahi. Le ájnas Sámedikke vijddásap bargguj jut árvvalusájt ja tsuojggidusá vuododuvvi.
- Repatriieri (Ruopptot buktet) – li moadda alternatijva.
- Kultuvrrahiståvrålasj musiedjaj mij la lahka vuolgabájke
- Ådåsis hávddádibme (juogu guoradallama maŋŋel jalik guoradallama dagi)
- Gå ulmutjabátsadimijt ja hávddemateriálajt vuorkki;
- gånnå ja gåktu dajt galgaluluj vuorkodit?
- Ulmutjabátsadime ja hávddemateriála li iesjguhtik álldarijn ja gulluji iesjguhtik guovlojda ja relijåvnåjda. Máhttá gus dájn bielijn liehket merkadus háldadibmáj ja dutkamij?
- Máhtti gus buojkulvissan liehket iesjguhtiklágásj prinsihpa gå 1800-1900-lågov risstalasj ja boarrásap hávddebátsadimijt háldadit?
- Makkir prinsihpa bierriji åbbålattjat liehket vuodon dutkamåhtsåmijda?
- Gåktu galgaluluj lagosbájke sebrudahka ájnegisássjijn sebrudahteduvvat konkrehta bátsadimijda hárráj?
Máhttovuodon tjielgaduvvi dá ássje ja ávttjip låhkåt dav åvddål gå buvtá árvvalusájt.
Diehtojuohkem- ja árvvalustjåhkanime
Gájka gudi sihti, máhtti árvvalusájt buktet. Jus sidá liehket namádibme, de máhtá sjiemáv adnet mij la liŋkan dánna vuollelin. Dåladuvvi rabás tjåhkanime jage 2026 biehtsemáno rájes gitta basádismánnuj. Tjåhkanime dåladuvvi ienemus sáme musiejajn.
Tjåhkanime ma li plániduvvam giese åvddål:
- Mearrasiida Pillavuonan, Porsáŋgon, duorastagá 4. biejve biehtsemáno 2026 kl. 17.30-20.00.
- Várjjat Sámi Musea, Várjjagin, gasskavahko 24. biejve biehtsemáno kl. 18.00-20.00.
Vijddábut tjåhkanimtjoahkke ragátmáno rájes. Ietjá tjåhkanimbájke li plánidum Oarjje-Várjagin, Gárasjågån, Skánen, Hábmerin, Snåasen, Plassjen, Roandemin ja Tråmsån. Diehto ájge ja bájkke hárráj almoduvvá maŋenagi.
Dålkkum
Fáladuvvá dålkkum nuorttasámegiela ja dárogiela gasskan ehpan Interprety. Válde fáron telefåvnåv ja ietjat bælljasijt jus sidá dålkkumav adnet. Diehto ehpa viedtjama ja adnema hárráj vaddeduvvá tjåhkanimen.
Máhtá árvvalusáv vaddet moatte láhkáj
Árvvalusáv mierkki: «Forvaltning av samiske menneskelige levninger – innspill»
Ájggemierre árvvalusájt vaddet la guovvamáno 1. biejve 2027.
Guládallamulmusj
Prosjæktajådediddje Stine Barlindhaug
Telefåvnnå: 78 47 41 02 / 48 11 99 30
E-poassta: stine.barlindhaug@samediggi.no