Sámedikkeráde l mierredam dahkat bajepdáse stivrrimdokumentav dan birra gåktu sáme ulmutjabátsedimijt ja hávddádimmateriálav háldadit. Njuolgadusá galggi faktåvråjt gaskostit dagu vuorkodimev, gaskostimev, dutkamav, iesj vájkkudimprosessajt, deponierimav ja ådåsis hávddádimev.
Guovdásj hásstalus la hiebalasj jæbddadættov gávnnat etihka vuorodime, ulmutjijgasskasasj relasjåvnnåj ja sáme kultuvralasj árvoj gaskan - ja aj vieledit dárbov ienep diedojt tjoahkkit sáme histåvrå ja sajedime birra.
Máhttovuodo
Oassen dán bargos la Sámedigge dahkam máhttovuodov mij máhttá liehket ávkálasj dágástallamij ja árvvalusáj aktijvuodan. Máhttovuodo tjalmos iesjgeŋgalágásj bielijt dáj tiemájs:
- Tjoahkkimhistorihkav
- Juridihkalasj ævto
- Arkeologijjalasj ja histåvrålasj máhtto – ja máhttelisvuodaj háhkuhittjat ienep máhtov
- Repatriierim
- Sáme vuojŋŋalasjvuohta
- Iesjguhtik vieledusá ja berustime
Máhttovuodov máhttá dáppe viedtjat:
Njuolgadusá ma dagáduvvi galggi liehket vuodon Sámedikke ássjegiehtadallamij ássjijs ma ulmutjabátsadimijda ja hávddemateriálajda guosská ma dálla vuorkoduvvi iesjguhtik institusjåvnåjn sihke rijka sisbielen ja ålggorijkan, ja aj boahtte ássjijn ma ráfájduhteduvvam sáme hávdij háldadibmáj guosski. Njuolgadusbarggo låhpaduvvá jage 2027 gietjen ja giehtadaláduvvá dan maŋŋel Sámedikke ållestjåhkanimen.
Referánssajuogos
Prosjevtav referánssajuogos la rádijt buktám ja la sæbrram ságastallamijda máhttovuodo hábbmima aktijvuohtaj:
- Venke Tørmænen, bájkálasj sebrudagá åvdåstiddje
- Adrian Nystø Mikkelsen, bájkálasj sebrudagá åvdåstiddje
- Birgitta Fossum, Saemien Sijte
- Jan Ingolf Kleppe, Várjjat Sámi Musea
- Asgeir Svestad, Vuona arktalasj universitiehtta, UIT
- Tore Johnsen, Institutt for teologi og samfunnsvitenskap, VID
Masi sihtap árvvalusájt?
Vuollelin tjuovvu nágin tjuokkav masi árvvalusájt dárbahip.
- Repatriieri (Ruopptot buktet) – li moadda alternatijva.
- Guovlo universitiehta musiejajda, sierra hiebadum lanjájda
- Kultuvrrahiståvrålasj musiedjaj mij la lahka vuolgabájke
- Ådåsis hávddádibme (juogu guoradallama maŋŋel jalik guoradallama dagi)
- Gå almasj bátsadimijt ja hávddemateriálajt vuorkki;
- gånnå ja gåktu dajt galgaluluj vuorkodit?
- Sámij almatjij bátsadime ja hávddemateriála li iesjguhtik álldarijn nágin tjuhte jages gitta 2000 jahkáj. Máhttá áldar liehket faktåvrrå mij vájkkut háldadibmáj?
- Almatjij bátsidisá ja hávddemateriála máhtti vaddet ådå máhtudagáv sáme kultuvra ja åvddåhiståvrå hárráj. Máhttá dutkam dåhkkiduvvat tjielgga dutkametihkalasj bærrájgæhttjama vuolen?
- Makkir láhkáj bierri bájkkesebrudak sebrudahteduvvat ájnegis ássjijn konkrehta almasj bátsidisáj hárráj.
Máhtudakvuodon tjielgaduvvi dá gatjálvisá lagábut ja mij ávttjip gájkajt låhkåt dáv vuodulasj árvvalussan.
Diehtojuohkem- ja árvvalustjåhkanime
Gájka gudi sihti, máhtti árvvalusájt buktet. Jus sidá liehket namádibme, de máhtá sjiemáv adnet mij la liŋkan dánna vuollelin. Dåladuvvi rabás tjåhkanime jage 2026 biehtsemáno rájes gitta basádismánnuj. Tjåhkanime dåladuvvi ienemus sáme musiejajn.
Tjåhkanime ma li plániduvvam giese åvddål:
- Mearrasiida Pillavuonan, Porsáŋgon, duorastagá 4. biejve biehtsemáno 2026 kl. 17.30-20.00.
- Várjjat Sámi Musea, Várjjagin, gasskavahko 24. biejve biehtsemáno kl. 18.00-20.00.
Tjåhkanime ma li plániduvvam giese maŋŋela:
- Várdobáiki AS, Skánik/Evenskjer, gasskavahko bårggemáno 26. b kl. 18.00-20.00.
- Árran julevsáme guovdásj AS, Ájluokta, gasskavahko ragátmáno 30. b. kl. 19.00-21.00.
I tiden framover vil vi arrangere åpne dialogmøter flere steder i Sápmi – fra Varangerbotn til Røros. Møtene vil i hovedsak holdes i tilknytning til samiske museer. Informasjon om tid og sted for møtene vil bli kunngjort fortløpende.
Dålkkum
Fáladuvvá dålkkum nuorttasámegiela ja dárogiela gasskan ehpan Interprety. Válde fáron telefåvnåv ja ietjat bælljasijt jus sidá dålkkumav adnet. Diehto ehpa viedtjama ja adnema hárráj vaddeduvvá tjåhkanimen.
Máhtá árvvalusáv vaddet moatte láhkáj
Árvvalusáv mierkki: «Forvaltning av samiske menneskelige levninger – innspill»
Ájggemierre árvvalusájt vaddet la guovvamáno 1. biejve 2027.
Guládallamulmusj
Prosjæktajådediddje Stine Barlindhaug
Telefåvnnå: 78 47 41 02 / 48 11 99 30
E-poassta: stine.barlindhaug@samediggi.no