Buorre beaivi ja bures boahtin otná seminárii, mii lea oassin Borjjadat-prošeavtta čađaheamis. Mun lean Muden-Ovllá Pier-Erkke Jovnna – Jon-Christer Mudenia ja lean sámediggeráđđelahttun.
Dát seminára lea dehálaš oassin bargguin nannet mearrasámiid rivttiid lága bokte; okta láhka mii dohkkeha mearrasámi rivttiid ja geavaheami. Boahtte lávki lea geahččat ja árvvoštallat mo Sámediggi geavaha iežaset návccaid buoremusat olahit dán ulbmila.
Otná seminára vuođđun lea raporta maid UiT Norgga árktalaš universitehta lea guorahallan, man Sámediggi lea dáhtton. Rapportas ovdanbuktojuvvo ahte mearasámiid rivttiin lea nana vuođđu historjjás ja riekteáddejumis. Muhto otná lágat ja hálddašanvuogádagat eai dohkket dáid. Rapporta maid čujuha struktuvrralaš geahnohisvuođaide mat leat mielde hehttemiin mearrasámiid rivttiid. Dat leat dát hástalusat maidda mii fertet gávdnat čovdosiid.
Go raporta almmuhuvvui de celkojuvvui ahte: Norga ferte lága bokte dohkkehit mearrasámiid guolástanrivttiid ja nannet iešmearrideami. Dát lea áigumuš maid Sámediggi áigu čuovvulit. Mii áigut guorrat makkár bálgá lea buoremus vázzit vuoi olahit dán áigumuša, ja mii áigut gávdnat bargovugiid ja modeallaid olahan dihte min mihttuid. Ja dát bargu galgá dahkkojuvvot buriid digaštallamiin siskkáldasat Sámedikkis, ja gulahallamiin fágabirrasiiguin ja vuoigatvuođaguoddiorganisašuvnnaiguin.
Mun illudan gullat professor Irene Dahl, juridihkalaš fakultehtas UiTs, ovdanbuktima raporta gávdnosiid birra. Dieđán ahte máŋgasat lea vuordán dán. Maŋŋá presentašuvnna de leahkun vejolašvuođa jearrat gažaldagaid ja juohkit jurdagiid. Ja saván buori ságastallama logaldallama maŋŋá.
Loahpas otná seminára de beassá Bivdu jođiheaddji, Inge Arne Eriksen, muitalit sin barggu birra mearrasámi rivttiid hárrái. Oassi raporttas lokte dan erenoamáš hástalusa ahte Bivdu galggašii beassat konsulteret eiseválddiiguin.
Borjjadat prošeavtta áigumuš lea nannet mearrasámiid rivttiid lága bokte. Dat lea oalle stuorra áigumuš, muhto go geahčan buohkaide dáppe, de jáhkán ahte mii galgat fárrolaga nagodit dan.
Dalle giitán mun mu ovddas, ja attán sátnesaji viidásat Irene Dahlii.