Gååvne daelie NRK-niehttie-TV-sne
Gieries åålmege,
Mijjieh orre jaapan tjaangebe ektesne jïh håhkojne. Manne daelviem jïjjine vuajnam, jïh orre jaepiem aereds-låvnesinie. Jïjje sijjiem vadta gïengeles eerlegh åssjaldahkide, jïh dejtie gyhtjelasside mejtie mijjieh daamtaj mijjeste nehkiehtibie gåessie biejjieh fer fuehpies. Daelvien sjeavohthvoetesne eah gaajhkesh mijjen seabradahkesne govlelgieh jallh vuajnalgieh. Daelie gåessie aerede jïjjeste jijhtieminie, orre jaepine, manne gegkestem datne vååjnegåatah. Datne galkh govlelgidh. Datne galkh sijjiem mijjen seabredahkesne utnedh. Eah leah barre tsiehkieh bæjngoelistie mah jielemh hammoedieh. Mah mijjieh veeljebe, leah meatan hammoedidh gaajhkem mij mænngan båata. Sjæjsjalimmiej leah faamoe jielemem jeatjahtehtedh.
Manne sïjhtem Elliot Finnestrand jïh sov voelpe Nilasen bïjre soptsestidh. Åvtetje motovrecrossevuejije Elliot laemies sjïdti ov-læhkoen mænngan motovrecrossebaanesne. Dåakterh jeehtin idtji gåessie vihth buektehth vaedtsedh, mohte idtji Elliot gåavvarosth. Dagkarinie tsiehkesne dïhte buerie voelpem daarpesji. Nilas lij buerie voelpe Elliotse. Mearan dom vaedtsemesaavremem dïhte Elliotem eevtji jïh orre hillide dïsse vuesiehti. Nimhtie dïhte orre gaarsjelimmiem gaavni. Daelie dïhte saemien jïh nöörjen veartenemïesterinie para-siglemisnie. Daam mijjide vihkeles mujhtedh. Ibie mijjieh maehtieh gåavvarostedh, jalts man lyövlehke lea.
Nilas Elliotem eadtjaldehti. Elliot mannem eadtjaldahta. Dah guaktah åvteguvvine. Soptsese Ellioten bïjre eah aelhkies vaestiedassh vedtieh. Dïhte buerebh vuesehte magkerh faamoeh sjæjsjalimmievoetesne, syjhtedisnie jïh vïenevoetesne.
Mijjieh aaj båetije biejjide dïjpebe mijjen vïenevoeti tjïrrh. Mijjen ektievoete aaj skreejrehte, jïh maahta jeatjebi jielemh jïh syjhtedem dïjpedh. Ij leah Saemiedigkie barre parlameente baakoej jïh nænnoestahki åvteste. Saemiedigkien lea faamoe, jïh mijjen sjæjsjalimmieh jielemh, gïelh jïh eatnemh hammoedieh. Dan gaavhtan mijjieh aereds-låvnesasse tjaangebe, orre jaapan, syjhtedinie jïh ræhpas mïeligujmie. Mijjen gïele veartanisnie govlede.
Manne gegkestem vaejvieh Ukrainesne veajkoeh, jïh åålmehbovvestimmine Gazasne orreje. Eah veartenen åajvaladtjh maehtieh vielie sijjen tjelmide trimhkedh jïh jiermehts dåaroeh jïh åålmehbovvestimmieh juhtiehtidh. Stoerrepolitihke eejnegen orre krïevenassh mijjide buekteme.
Mijjieh tjoerebe meatan årrodh gusnie sjæjsjalimmieh vaaltasuvvieh. Mijjieh tjoerebe tjïelkes årrodh. Mijjen gïelem utnebe ååktelesvoetine jïh tjïelke haaran. Mijjieh galkebe Saetniesvoete- jïh liktemekommisjovnen reektehtsinie barkedh. Dan gaavhtan mijjieh åålmehtjåanghkoeh öörneme gusnie almetjh mijjide soptsestamme mah leah vihkielommes sijjide daennie barkosne. Jeenjh leevles soptsesh soptsestin guktie gïelem, kultuvrem jïh ektiedimmiem dasseme. Vihkeles barkoem guarkedh jïh sjïehtesjidh almetji daerpiesvoeti mietie gusnie dah årroeminie. Likteme ij leah barre histovrijem guarkedh. Mijjieh tjoerebe aaj tjirkedh olles vihth meadtoeh. Mijjieh veanhtadibie Nöörjen åajvaladtjh, reerenasse jïh Stoerredigkie, sijhtieh saetniesvoeten jïh liktemen åvteste mijjine barkedh. Stoerredigkie nænnoestahkem nænnoestamme, jïh daelie mijjieh veanhtadibie reerenasse dejnie åvtese barka.
Ibie maehtieh læjhkan barre jeatjabidie vuertedh. Gaajhkesh tjuerieh viehkiehtidh daaroedehtemem nåhkehtidh jïh ektesne åvtetje meadtam staeriedidh. Båetije biejjieh gelkieh vyörtegsvoetine, seammavyörtegsvoetine jïh rïektesvoetine tseegkelgidh. Daaroedehteme mijjen åabpaj vïelli identiteetem ryöveme. Guhkiem mijjieh jïjtjen saemievoeten åvteste gymhpeme.
Saemie lea lohkehtæjjine Oslosne, dïhte studeentine Romsesne, dïhte gründeerine Ájluokta:sne. Dïhte bovresne barka Plaassjesne, vytnesjeminie Kárášjohk:sne jïh eatnamistie riblie Guovdageaidnu:sne.
Dïhte baahke gïetigujmie dov healsoem sujhtieh, sceeneste faepelde, ealoem ryöjnesje, govside båhtja jïh mearosne göölie. Saemie saemeste jïh daaroste. Dïhte tjaatse- jïh mubpiej gïeligujmie gaskestalla.
Saemieh leah saavrehke jïh bearkanihks, men mijjieh aaj voelph daarpesjibie. Dan gaavhtan manne daan biejjien sïjhtem abpe Nöörjen åålmegem bööredh viehkine daaroedehtemem heerredh, jïh mijjen kultuvrem jïh gïelide vaarjelidh. Jeenjh joe stoerre barkoem dïsse biejieh. Dah daaroedehtemem vuastalieh jïh mijjen ektievoetem bueriedieh jïh aaj tjåenghkies båetije biejjide tseegkieh gusnie saemien gïele, kultuvre jïh veasoe iemeles bielie byögkelesvoeteste.
Buerie voelph leah vuesiehtimmien gaavhtan Ingeborg Heldal, KK-plaerien redaktööre, jïh sov barkoeguejmieh, gïeh plaerien åvtesæjroem gaptagåårveldahken almetjasse veedti jïh artihkelem saemiengïelesne bæjhkoehti. Heldal destie sjaejmoeji ij dam gåessie aarebi deahpadamme KK-plaerien 145 jaepien guhkies histovrijisnie. Manne åtnam ij dïhte daarpesjh destie sjaejmoejidh. Dïhte gujht daaroedehtemen aerpie.
Mijjieh gaajhkesh daaroedehtemen baalhkan mietie hammoedamme, seamma baalhkan mietie goh seabredahke guhkiem dalteme. Dïhte orre åssjaldahkh gaavni, jïh dellie mijjieh åadtjoejimh aamhtesh saemiej bïjre lohkedh mah eah mijjem låevtieh, mohte dan sijjeste mijjem åvtese lutnjieh.
Manne gaajhkesidie böörem meadtam davvodh, dovne smaave jïh stoerre dahkoej tjïrrh. Fïerhtene buerie dahkoe stoerre aarvoe mijjide.
Daelie mijjieh orre jaapan tjaangebe, dejnie vieksiesvoetine mijjieh åvtesne daarpesjamme jïh ennje daarpesjibie. Hoksine sinsætnan. Mijjieh bearkanibie dan guhkiem mijjieh akti vyöki dejnie barkebe.
Daelie tsïhkije-aske, dïhte mijjide orre aejkiem jïh orre hillide vuesehte. Tsïhkije-asken mijjieh ïebnh veedtjebe. Ij gåessie eatneme dan ræjhkoes, dan buerie, goh tsïhkije-asken. Ïebnem manne daan tsïhkije-asken veedtjem lea mijjen ektievoetem. Daejnie ektievoetine mijjieh båetije biejjide daajhtebe.
Baajh mijjem seabradahkem daajhtedh gusnie datne vuajnelgh jïh govlelgh. Seabredahke gusnie demokratije dam tjirkije. Daelie gåessie aerede jïjjeste jijhtieminie, dle gegkestem mijjieh doestebe orre baalhkaj mietie daltedh.
Gegkestem mijjieh vaajmojne jïh væjsehkevoetine veeljebe, jïh sinsitniem mijjen vieksiesvoetine lutnjebe.
Buerie orre jaepie!