Veeljemeöörnegemoenehtse

Veeljemeöörnegemoenehtse galka naa varki barkedh jïh eventuelle jarkelimmieh Saemiedigkien veeljemeöörnegisnie goerehtidh jïh evtiedidh eannan snjaltjen 1. biejjien 2027. Daennie barkoeboelhkesne dah raeriej mietie gihtjieh saemien seabradahkeste, jïh gaajhkesh gïeh sijhtieh maam dan bïjre jiehtedh maehtieh e-påastem seedtedh dïsse: valgordning@samediggi.no.

Veeljemeöörnegemoenehtse Moenehtsisnie åejvie; postdoktovre Ragnhild Elisabet Nilsson, dotkemeprofessore Mikkel Berg-Nordlie, nubpien rektovre Jonas Stein, juriste Line Aimee Kalak jïh seniorraeriestæjja Lars Magne Andreassen Dánil Røkke

Guvvieh veeljemeöörnegemoenehtsistie mah gåarede veedtjedh leah Saemiedigkien Flickr-kontosne

Saemiedigkien stoerretjåanghkoe njoktjen 12. biejjien 2026 dåhkasjadti Faagemoenehtsem nammoehtidh mij galka Saemiedigkien veeljemeöörnegem tjïrrehtidh. Moenehtse galka joe eannan mïetsken 1. biejjien 2027 reektehtsem vedtedh gusnie dah jarkelimmieh vierhtede laakesne jïh mieriedimmine mah saemiedigkieveeljemem feerhmieh. 

Raerieh

Daan aejkiemierien gaavhtan dah sijhtieh raeride saemien seabradahkeste åadtjodh eannan snjaltjen 1. biejjien 2026. Naemhtie raerieh meatan våaroemisnie mestie moenehtse galka vierhtiedidh. 

Moenehtsen e-påaste valgordning@samediggi.no, maahtah raerieh dïsse seedtedh. (Gaajhkh raerieh moenehtsen våarhkose vöörhkesuvvieh jïh maehtieh mænngan bæjhkoehtovvedh). 

Moenehtse naemhtie ektiedovveme

Veeljemeöörnegemoenehtse faagemoenehtsinie gusnie lïhtsegh nænnoes faageles duekine jïh maahtojne. Moenehtsisnie daah vïjhte lïhtsegh:

Ragnhild Elisabeth Nilsson

Moenehtsen åejvie Ragnhild Elisabeth Nilsson.

Nilsson staatedaajroen doktovregraadem Stockholms universiteeteste åtna, jïh guhkiem saemiedigkieveeljeminie jïh saemien seabradahkegyhtjelassi gujmie barkeme Svöörjen bielesne. Dïhte jeatjah gaskem gaajhki veeljemegoerehtallemi gujmi barkeme sveerjen bielesne. 

Dïhte Gironisnie årroeminie jïh daelie postdoktovrine Universiteetesne Bergenisnie barka gusnie goerehte jïjtjh nænnoestimmiem jïh saemien normide areaaleåtnoen åvteste. Lissine barkoem åtna Gaskeuniversiteetesne Sveerjesne jïh dotkemeprosjeektine barka gusnie gaskesem nasjonaale krirriej jïh saemiedigkiekrirrien gaskem goerehte. 

Jonas Stein

Jonas Stein staatedaajroen doktovregraadem åtna jïh jeenjh saemiepolitihkem jïh politihkeles systeemide dotkeme.

Dïhte jeatjah gaskem meatan saemiedigkieveeljemegoerehtallemen dotkemedåehkesne 2025. Daelie dïhte nubpien rektovrine bievnemen åvteste barka UiT Norges Arktiske Universiteetesne jïh Romsesne årroeminie. 

Line Kalak

Line Kalak reaktadaajroen masteregraadem åtna UiT Norges arktiske universiteeteste jïh jïlleskuvlelektovrine reaktadaajroen åvteste barka Sámi allaskuvlesne. 

Dïhte saemie-rïekteles aamhtesh dotkoe jïh ööhpehte, joekoen saemiej åtnoem eatnemen jïh tjaetsien åvteste, saemiej reaktagoerkesh, interne öörnemem jïh demokratijekultuvrem, aaj saemien aerpievuekien maahtoem. 

Mikkel Berg-Nordlie

Mikkel Berg-Nordlie histovrijedoktovregraadem åtna jïh dotkemeprofessorinie OsloMetesne. 

Dïhte saemien politihkem, histovrijem jïh daaletje tïjjem dotkoe, jïh bieliebarkoem Sámi allaskuvlesne åtna. 

Dïhte prosjeektem juhtehte saemien krirrie-politihken bïjre, jïh meatan Saemiedigkien veeljemedotkemeprosjeektesne, aktene prosjeektesne liktemen jïh vigkien bïjre åarjelsaemien dajvesne, jïh aktene prosjeektesne aajhtoej jïh irhkemen bïjre saemiedigkiepolitihkeri vööste. 

Lars Magne Andreassen 

Lars Magne Andreassen lea seabradahkedaejrije gie barka seniorraeriestæjjine Árran julevsaemien goevtesisnie Ájluoktesne Hábmerisnie. 

Dïhte Árranisnie mahte abpe sov barkoejielemem barkeme, jeatjah gaskem direktöörine mahte 11 jaepiej.

Dan leah jeenjh maahtoe saemien seabradahken åvteste juktie golmeluhkie jaepiej barkeme jïh tjirkijebarkoem åtneme nöörjen- jïh saemien organisasjovnine jïh institusjovnine.

Mandaate jïh nænnoestahke Saemiedigkien stoerretjåanghkosne

Ulmieh

Moenehtse galka ellies jïh sïerres tjïrrehtimmiem Saemiedigkien veeljemeöörnegistie tjïrrehtidh, gusnie dah gelkieh vierhtiedidh mejtie daan biejjien öörnege vihties demokraateles representasjovnem, geograafeles mïrrestallemem jïh legitimiteetem tjirkie abpe saemien seabradahkeste. Moenehtse galka eeremes vierhtiedidh mejtie veeljemeöörnegen evtiedimmie strukturelle heajjoedimmiem buakta naan saemien dajvine jïh gïeledåehkine, jïh magkerh demokraateles konsekvensh buakta. 

Mandaate

Moenehtse galka, ulmien mieriej sisnie, ellies jïh sïerres tjïrrehtimmiem Saemiedigkien veeljemeöörnegistie tjïrrehtidh, dehtie våaroemistie ihke Saemiedigkie almetjeveeljeme orgaanine saemide aalkoeåålmeginie. Moenehtsen barkoe galka tjåenghkies jïh öörneldh maahtoevåaromem vedtedh guktie daan biejjien veeljemeöörnege juhtehte representasjovnen, geograafeles mïrrestallemen jïh gïeleldh måadtesen åvteste jïh dååjrese demokraateles rïektesvoeteste saemien seabradahkesne.

Faagemoenehtse galka eeremes daanbeajjetje öörnegem vierhtiedidh jïh alternatijve veeljemeöörnegh vierhtiedidh daej tsiehkiej mietie:

  • Representasjovne Saemiedigkesne saemiej reeremedajvijste jïh dajvijste åarjel-, pihte-, ubmeje-, jïh skoltesaemien åålmegi gujmie, daan nualan mandaatejoekedimmie tïjjen doekoe.
  • Evtiedimmie mandaatejoekedimmesne tïjjen doekoe, daan nualan mij deahpede gåessie veeljemelåhkoe Åarjel-Nöörjen veeljemedajvesne jïh stuerebe staarine læssene.
  • Vaahra iktegisth tjirkije-teehpemen åvteste aerpievuekien saemien dajvine.
  • Mejtie öörnege nuekies mïrrestallemem vadta geograafeles ektiedimmien jïh gïeleldh måadtesen gaskem, daan nualan mejtie öörnege systematihkeles sirteme politihkeles representasjovneste buakta.
  • Dååjrese demokraateles rïektesvoeteste jïh jearsoesvoeteste Saemiedægkan representatijve orgaanine.
  • Mejtie laakereguleeremh veeljemelåhkoste dåårrehtimmiem noere veeljijijstie heerredieh.
  • Veeljemegievlieh jïh låhkoem veeljemegievlijste jarkelidh.
  • Mandaatejoekedimmie jïh mandaatelåhkoe.
  • Råajvarimmieh guktie feer vaenie representasjovnem giehpiemdidh, vg. jaabnedimmiemandaate jïh vuelie-raaja.
  • 30-veeljemelåhkoetjaalesovvijh-raajam vierhtiedidh ihke veeljemedigkiem tjïrrehtidh, tjeakoes veeljemen jïh veeljemen meatan årromen åvteste. 
  • Krïevenassh årromesæjjan sjïehtedidh guktie veeljemevoetem jïh meatan årromem saemide gïeh Nöörjen ålkolen årroeminie tjirkedh.
  • Evtiehtassh mah leah buaktasovveme övtebe saemiedigkieboelhken, daan nualan evtiehtasse Stoerretjåanghkoeaamhtesisnie 60/24 Saemiedigkien reektestimmie veeljemen jïh veeljemetjïrrehtimmien bïjre.

Faagemoenehtse maahta aaj jïjtje tsiehkiej gujmie barkedh mejtie ussjede vihkeles veeljemeöörnegisnie. 

Ij moenehtse galkh jeatjah tsiehkieh Saemiedigkien gïehtelimmeste vierhtiedidh enn dah mah leah ryöktesth sjyöhtehke veeljemeöörnegasse, ij galkh gan aktegsaamhtesidie jallh aktegs veeljemeilledahkh gïetedidh.

Reektehtse

Moenehtse galka reektehtsem vedtedh eannan mïetsken 1. biejjien 2027.

Reektehtse galka daejtie feerhmedh:

  • Gaavnoes öörnegem iktedidh jïh daanbeajjetje haestemh buerkiestidh.
  • Jarkelimmieh evtiedidh jïh tjïelkestidh.
  • Demokratihkeles konsekvensh moenehtsen evtiehtassijste vååjnedehtedh.

Reektehtse galka våaromem guhkiebasse politihkeles gïetedæmman vedtedh.

Juekemebåalah